Wrzesień – Miesiąc Świadomości Nowotworów Ginekologicznych

20 września przypada World GO (Gynecologic Oncology) Day czyli Światowy Dzień Ginekologii Onkologicznej, który ma na celu zwrócenie uwagi na nowotwory kobiecych narządów płciowych na całym świecie.

Dlaczego to ważne?
Nowotwory kobiecych narządów płciowych nazywane ginekologicznymi, stanowią jedno z głównych wyzwań onkologii w Polsce.  Polki częściej niż inne Europejki umierają z powodu raka szyjki macicy, trzonu macicy, jajnika, sromu i pochwy, a wiele z nich mogłoby uniknąć choroby dzięki profilaktyce i wczesnemu wykrywaniu. Szczególnie obfite żniwo zbiera rak szyjki macicy, nowotwór, któremu można skutecznie i bardzo prosto zapobiegać.

Według World Health Organization (WHO) rak szyjki macicy jest chorobą, która może zostać wyeliminowana jako problem zdrowia publicznego, gdyż mamy skuteczne narzędzia ochrony.

Jak się chronić przed rakiem szyjki macicy?
Po pierwsze – profilaktyka pierwotna – szczepienia (populacyjne) dzieci i nastolatków przeciwko HPV (Human Papilloma Virus) – wirusowi brodawczaka ludzkiego, odpowiedzialnego za rozwój raka szyjki macicy i stany przedrakowe.

Po drugie – profilaktyka wtórna – regularne badania przesiewowe cytologiczne lub molekularne kobiet w wieku 25 – 64 lata pozwalają na wykrycie i leczenie stanów przedrakowych. Wczesna diagnoza i leczenie zmian w stopniu I wiąże się z 90% przeżyciem 5 – letnim, natomiast rozpoznanie choroby w późniejszych stadiach wiąże się ze znacznie gorszym rokowaniem. Choroba przebiega początkowo bezobjawowo, a objawy (np. nieprawidłowy wygląd szyjki macicy, nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych [zwłaszcza po stosunku]) pojawiają się zwykle w jej bardziej zaawansowanych stadiach.

Szczepienie przeciwko HPV HR – kto i kiedy?
Od czerwca 2023 roku w Polsce działa powszechny program bezpłatnych szczepień przeciwko HPV HR.

Szczepienia przeciwko HPV HR przynoszą największe korzyści kliniczne, gdy przeprowadzi się je przed ekspozycją na wirus, tzn. u osób w wieku 9–15 lat. Do ukończenia 26 lat zaleca się szczepienia wychwytujące u osób wcześniej niezaszczepionych lub zaszczepionych w niepełnym schemacie:

• szczepienie przeciwko HPV HR jest zalecane i dostępne bezpłatnie (szczepionka 2-walentna) dla dzieci od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 14. roku życia, zarówno dziewcząt jak i chłopców. Szczepionka 9‑walentna nie jest aktualnie objęta refundacją apteczną;
• pełny schemat szczepienia u osób w wieku 9–14 lat składa się z 2 dawek, natomiast u osób w wieku ≥15 lat z 3 dawek;
• w Polsce dostępne są 2 szczepionki przeciwko HPV HR: 2‑walentna (przeciwko genotypowi wirusa 16 i 18 – Cervarix) i  9‑walentna (przeciwko genotypom wirusa: 6,11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 68 Gardasil‑9).

Większość aktywnych seksualnie osób w wieku 27–49 lat jest już zarażona ≥1 genotypem HPV HR, więc korzyści kliniczne ze szczepienia w tym wieku mogą być znacznie mniejsze, ale razem z lekarzem można rozważyć przyjęcie szczepionki. Szczepienie nie eliminuje aktywnego zakażenia. Nie trzeba wykonywać testów molekularnych lub cytologicznych w celu kwalifikacji do szczepienia.

Co możesz zrobić już dziś?

• zapisz się na wizytę u ginekologa – raz w roku, z badaniem ultrasonograficznym przezpochwowym.
• dopilnuj aby zrobić cytologię lub test molekularny HPV HR – zgodnie z programem badań przesiewowych dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat

Program obejmuje:

1.Pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego:

• co 36 miesięcy u osób bez dodatkowych czynników ryzyka (i w przypadku prawidłowych wyników badania);
• co 12 miesięcy u osób obciążonych czynnikami ryzyka (zakażonych HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne, zakażonych HPV)

albo

2.Pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego testu molekularnego HPV HR

• w przypadku osób bez czynników ryzyka, które uzyskały ujemny wynik testu molekularnego HPV HR – co 5 lat;
• u kobiet obciążonych czynnikami ryzyka (zakażonych HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne) – co 12 miesięcy;
• w przypadku osób bez dodatkowych czynników ryzyka, które wykonały wcześniej badanie cytologiczne w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy, a jego wynik był prawidłowy – po 36 miesiącach.

W razie dodatniego wyniku testu molekularnego HPV HR laboratorium wykonuje LBC (liquid‑based cytology ) z tej samej próbki (nie jest konieczne powtórne pobieranie materiału).

Nie czekaj na objawy!

Wiele pacjentek zgłasza się do lekarza zbyt późno, gdy choroba jest już zaawansowana.  Pamiętaj: infekcja HPV HR zwykle nie daje żadnych objawów, a wczesne stadia nowotworów ginekologicznych często przebiegają bezboleśnie.

Pomyśl. Zadbaj.

SPRAWDZAJ REGULARNIE CZY JEST NORMALNIE